Nederlands Soortenregister

Overzicht van de Nederlandse biodiversiteit

Orpheusspotvogel Hippolais polyglotta

Foto: Wijnand van Buuren

Indeling

Hippolais [genus] (2/1)
polyglotta [soort]

Voorkomen

StatusIncidenteel/Periodiek. Minder dan 10 jaar achtereen voortplanting en toevallige gasten. (1b)
Habitatland
ReferentieAtlas van de Nederlandse broedvogels 1998-2000

In 1998-2000 is de Orpheusspotvogel in negen atlasblokken vastgesteld. In de meeste gevallen ging het om kortstondig aanwezige vogels, soms echter langer verblijvende, territo­rium­hou­dende mannetjes, zoals van 8-25 juni en 14-18 juni 2000 op twee locaties bij Epen, en 29 juni - 2 juli 2000 te Heibloem bij Meij­el. Overigens komt de Orpheusspotvogel ongetwijfeld vaker voor dan verondersteld, want de zang is zacht, onopvallend en onbekend bij veel vogelaars.

Veranderingen

In 1973-77 behoorde de Or­pheusspotvogel nog niet tot de Nederlandse avifauna. Na het eerste zekere geval, in 1979, werd hij tot 1990 achtmaal waargenomen, en in het decennium daarop (1991-2000) 18 keer (van den Berg & Bosman 2001). De toename wordt niet alleen veroorzaakt door betere kennis van veldkenmerken van de soort en een grotere alertheid van waarnemers, maar vooral ook door de uitbreiding van het broedgebied in noordelijke richting, waardoor de soort zich vestigde in België en Duitsland. De oorzaken hiervan zijn niet duidelijk, maar worden gezocht in verruiming van de habitatkeus; concurrentie met de nauw verwante Spotvogel speelt daarbij geen beperkende rol, aangezien beide soorten grotendeels verschillende habitats bewonen (Jacob 1986). De uitbreiding resulteerde in min­stens twee zekere broedgevallen in Nederland: in 1990 in het Knarbos in Flevoland (van Beusekom 1992, 1995) en in 1996 bij Wijlre in Zuid-Limburg (Ellenbroek 1997). Het is de verwachting dat de soort in de komende jaren in toenemende mate zal opduiken in Nederland, met name in Noord-Brabant en Limburg.

Aantallen

Van een echte broedpopulatie is in Nederland officieel nog geen sprake. Toch is het aannemelijk (gegeven de kleine detectiekans van de soort) te veronderstellen dat de Orpheusspotvogel waarschijnlijk al jaarlijks in Nederland broedt.

Bron

Auteur(s)

Beusekom, R. van

Publicatie

  • SOVON Vogelonderzoek Nederland, 2002. Atlas van de Nederlandse broedvogels 1998-2000. Nederlandse Fauna 5: 1-584. Nationaal Natuurhistorisch Museum Naturalis, KNNV Uitgeverij & European Invertebrate Survey-Nederland, Leiden.