Nederlands Soortenregister

Overzicht van de Nederlandse biodiversiteit

Aziatisch lieveheersbeestje Harmonia axyridis

Foto: Henk van Woerden

Indeling

Coccinellinae [subfamilie]
Harmonia [genus] (2/2)
axyridis [soort]

Harmonia axyridis is een uitstekende verdelger van bladluizen en om deze reden op grote schaal uitgezet in kassen en het vrije veld. De soort is onder andere uitgezet bij de cultuur van pecannoten, dennenbomen, citrus, appel, katoen, sojabonen, tarwe en tabak (Koch 2003). In Nederland is Harmonia gebruikt in kassen (Mertens 1996) en de buitenlucht, onder andere bij de productie van sla (Brouwer 1997), in de bomenteelt (Van der Horst & Van Tol 1996) en in houtig kleinfruit (Balkhoven & Van Zuidam 2002, Van den Putte 2002). Tot voor kort werd de soort als een ideale natuurlijke bestrijder beschouwd.

Bij het opzoeken van de overwinteringsplekken dringt Harmonia vaak binnen in woonvertrekken en slaapkamers, wat zeker bij het optreden van grote aantallen, als overlast beschouwd wordt. De kevers kunnen handmatig buiten gezet worden dan wel met stofzuigers verwijderd worden. Het gebruik van gif binnenshuis ter bestrijding wordt ontraden en dan alleen onder leiding van professionele dierverdelgers. De beste manier om het binnendringen te voorkomen zal toch het afdichten van alle kieren en spleten zijn, omdat steeds nieuwe dieren zullen trachten binnen te komen. De overlast beperkt zich overigens meestal tot enkele zonnige dagen in het najaar. Bij het uitzwermen in het voorjaar treedt over het minder overlast op.

Uit Ohio melden Huelsman et al. (2002) het optreden van allergische reacties tegen Harmonia axyridis. Tot nu toe zijn nog geen problemen op dit gebied in Europa gemeld, mogelijk omdat een allergische reactie zich vaak over een langere contactperiode opbouwt. Onschuldiger lijkt het daadwerkelijk gebeten worden door volwassen kevers.

In de herfst kunnen de kevers soms in grote aantallen vretend aan beschadigd en rottend fruit zoals appels, peren, pruimen en druiven worden aangetroffen. De daadwerkelijke vraatschade is meestal beperkt, maar met name bij de verwerking tot sappen en wijn kunnen enkele exemplaren al grote schade toebrengen omdat zij de smaak kunnen bederven door alkaloïden in hun haemolymphe.

De potentiële gevolgen voor de inheemse fauna zijn op dit moment een belangrijk onderzoeksitem. Harmonia axyridis vreet niet alleen blad- en schildluizen, spintmijten en bladvlooien waarvoor de soort wordt ingezet, maar ook tal van andere prooien, zoals larven van kevers (Curculionidae, Chrysomelidae, Coccinelidae) en vlinders. Ten opzichte van de inheemse lieveheersbeestjes als Adalia bipunctata en Coccinella septempunctata, die ook voornamelijk van bladluizen leven, lijkt de soort in een competitief voordeel te zijn door haar grootte en snelheid van voortplanting. Daarnaast delven de inheemse soorten meestal het onderspit wanneer bij voedselgebrek de larven elkaar beginnen te consumeren. Over verschuivingen in de samenstelling van lieveheersbeestjespopulaties en andere niet doelsoorten zijn nog geen doorslaggevende bewijzen gevonden in Europa, maar ze worden wel gevreesd.

Bron

Auteur(s)

Cuppen, J.G.M.