Overslaan en naar de inhoud gaan

Anoplius viaticus

Foto: Dick Belgers

Indeling

Pompilidae [familie]
Anoplius [genus] (6/6)
viaticus [soort]

Leeft op heide, kale zandgronden (ook opgespoten terreinen), in bermen en bosranden. Vliegt van maart tot oktober. De levenscyclus wijkt af van die van andere Nederlandse soorten: het bevruchte vrouwtje overwintert in een 15 tot 30 cm diep overwinteringsnest, komt in het voorjaar tevoorschijn (Day 1988, Oehlke & Wolf 1987). Waarschijnlijk is dit de enige Nederlandse spinnendoder die dit gedrag vertoont. Het verschijnsel komt vaker voor bij enkele bijengenera en bij sociale wespen. In de zomer komt de volgende generatie mannetjes en vrouwtjes tevoorschijn en vindt bevruchting plaats. Van juni tot september worden relatief weinig vrouwtjes gevangen, wellicht doordat ze in die periode niet jagen en daardoor niet opvallen. Mannetjes gaan voor de winter dood.

Het vrouwtje gaat op jacht en verbergt de prooi in de vegetatie. Vervolgens graaft ze een 30 tot 60 mm lange schuine tot loodrecht tunnel in het zand, die eindigt in een ovale cel (8 x 12 mm). Dit duurt ca. een uur. Ze sleept de spin achter­waarts lopend in het nest, legt een ei, sluit het nest en gaat opnieuw op jacht. Het nieuwe nest wordt vaak in de buurt van het vorige gebouwd, zodat een broedterritorium ontstaat. Op een gunstige nestplaats ligt vaak een aantal terri­toria bij elkaar en vechten vrouwtjes met elkaar. Uit het buiten­land zijn prooien bekend uit de spinnenfamilies Agelenidae, Clubionidae, Gnaphosidae, Lycosidae, Pisauridae, Salticidae en Thomisidae. Uit Nederland zijn Agroeca brunnea (Liocra­nidae), Pardosa monticola en Trochosa terricola (Lycosidae) gemeld (Koomen & Peeters 1993b). Het vrouwtje kromt het achter­lijf om de spin heen en steekt in het borststuk tussen de aanhechtingen van de poten. De verlamming is definitief, slechts een enkele spin is na ongeveer drie weken hersteld (Piek 1978).

Als kleptoparasieten worden de spinnendoders Ceropales maculata (Day 1988) en Evagetes proximus (Oehlke & Wolf 1987) genoemd. Evagets dubius is bij het nest gezien; de dambordvlieg Metopia argyrocephalus (Sarcophagidae) is uit het nest gekweekt (Nieuwenhuijsen 2002).

Bron

Auteur(s)

Lefeber, V., Nieuwenhuijsen, H.

Publicatie