Overslaan en naar de inhoud gaan

Houtpantserjuffer Chalcolestes viridis

Foto: Jan Kersten

Indeling

Lestidae [familie]
Chalcolestes [genus] (1/1)
viridis [soort]

Voorkomen

StatusOorspronkelijk. Minimaal 10 jaar achtereen voortplanting. (1a)
Habitatland zoet
ReferentieBasisrapport Rode Lijst Libellen 2011 volgens Nederlandse en IUCN-criteria
ExpertKalkman, V.J. (EIS Kenniscentrum Insecten en andere ongewervelden)

Trend

Trend gehele periode: Matige afname
Trend laatste 10 jaar: Matige afname

Bron: Vlinderstichting, CBS (via Netwerk Ecologische Monitoring)

 

Areaal

De houtpantserjuffer heeft, vergeleken met de andere pantserjuffers, een vrij klein areaal: van Europa tot in Noord-Afrika en het Midden-Oosten. Ten oosten van de Kaspische zee is de soort niet bekend. In Zuidoost-Europa komt de ondersoort L.v.parvidens voor, die volgens sommigen een aparte soort is. Het zwaartepunt van de Europese verspreiding ligt in Zuid- en Midden-Europa. In de landen rond de Middellandse Zee komt L.viridis algemeen voor. In het noorden reikt de verspreiding tot Schleswig-Holstein, Polen en Litouwen. De soort ontbreekt in Scandinavië.

Opmerkelijk genoeg komt de soort niet voor in Groot-Brittannië, waar toch voldoende geschikte biotoop aanwezig is. Wel is hij bekend van de kanaaleilanden. In Frankrijk,België, Luxemburgen Duitsland is L.viridis algemeen en niet bedreigd. 

Verspreiding in Nederland

Bijna overal waar aan de eis van houtige gewassen bij water voldaan wordt, komt de soort voor. Hierdoor ontbreekt L.viridis vrijwel geheel in zeer open streken, zoals grote delen van Friesland, Groningen, Flevoland, noordelijk Noord-Holland, Zuid-Holland (buiten de duingebieden) en Zeeland. De soort komt slechts sporadisch voor op de Waddeneilanden. De schaarse waarnemingen uit deze gebieden komen uit recreatiegebieden, tuinen en parken. Het lijkt er op dat de soort zeldzamer is in de noordelijke dan in de zuidelijke helft van Nederland – dit kan wijzen op de noordgrens van het areaal, maar ook op een waarnemerseffect, aangezien hier minder intensief onderzocht is. Het kleine aantal waarnemingen uit het krijtdistrict van Zuid-Limburg komt waarschijnlijk doordat het meeste water daar aanwezig is in de vorm van poelen zonder houtopslag of beken.

De huidige verspreiding verschilt met name in Zuid-Holland en de Betuwe van de verspreiding van voor 1990. Beide gebieden kennen relatief veel recente waarnemingen. In Zuid-Holland lijkt dit het gevolg van een aantalstoename, waarschijnlijk als gevolg van de verstedelijking en de aanleg van grote recreatiegebieden (pers. med. K. Mostert). In de Betuwe speelt waarschijnlijk een waarnemerseffect; de grienden daar moeten sinds hun ontstaan voortplantingsmogelijkheden geboden hebben.

Vroeger werd L.viridis door zijn lichte pterostigma vaak verward met niet-uitgekleurde individuen van andere pantserjuffers. Het is echter onwaarschijnlijk dat dit het verspreidingsbeeld sterk heeft beïnvloed.

Bron

Auteur(s)

Veling, K., Hoeffnagel, W., Berkel, A. van

Publicatie