Overslaan en naar de inhoud gaan

Speerwaterjuffer Coenagrion hastulatum

Foto: Ron Schippers

Indeling

Coenagrion [genus] (8/6)
hastulatum [soort]

Voorkomen

StatusOorspronkelijk. Minimaal 10 jaar achtereen voortplanting. (1a)
Habitatland zoet
ReferentieBasisrapport Rode Lijst Libellen 2011 volgens Nederlandse en IUCN-criteria
ExpertKalkman, V.J. (EIS Kenniscentrum Insecten en andere ongewervelden)

Trend

Trend gehele periode: Sterke afname
Trend laatste 10 jaar: Sterke afname

Bron: Vlinderstichting, CBS (via Netwerk Ecologische Monitoring)

 

Areaal

De speerwaterjuffer is een overwegend noordelijke soort, die voorkomt in heel Noord-Europa en Noord-Azië. In Scandinavië is het de algemeenste Coenagrion-soort. De zuidgrens van de Europese verspreiding loopt door de Pyreneeën, Alpen en de Balkanlanden. Noordwest-Europa vormt de westgrens van het areaal. In veel Europese landen gaat de soort achteruit. Uit Groot-Brittannië zijn slechts enkele Schotse populaties bekend, uit Frankrijk voornamelijk meldingen uit het oosten. In Noord-Duitsland komt C.hastulatum plaatselijk nog algemeen voor, in Zuid-Duitsland is hij zeldzamer en vooral te vinden bij hoger gelegen wateren. In Vlaanderen staat de soort op de Rode Lijst als bedreigd; er zijn slechts vier vindplaatsen bekend, een in de provincie Antwerpen en drie in Limburg. In het oosten van Wallonië komt hij in drie geïsoleerde gebieden voor. Vroeger was de soort in België van meer plaatsen bekend. In Luxemburg is hij nooit aangetroffen.

Verspreiding in Nederland

De speerwaterjuffer is in Nederland in korte tijd achter-
uitgegaan en momenteel is hij bedreigd. Er zijn nog elf populaties bekend, die veelal geïsoleerd van elkaar liggen. Slechts bij twee populaties zijn jaarlijks meer dan honderd individuen (Korenburger- en Meddosche veen en de Strab--rechtsche Heide) te vinden. Van oudsher zijn de meeste
po-pu-laties in Oost- en Zuid-Nederland te vinden. In Oost-Nederland is de soort beperkt tot vier populaties. De sterkste achteruitgang voltrok zich in de omgeving van Winterswijk – in de jaren ‘70 was hij nog algemeen in het Wooldsche Veen (Belle 1972), nu is hij daar verdwenen. De speerwaterjuffer is geheel verdwenen uit Limburg en overleeft in Noord-Brabant nog slechts op enkele vennen, met name in de omgeving van Eindhoven. Het is onduidelijk waarom recente waarnemingen uit Drenthe ontbreken. Ook vroeger was de soort daar zeldzaam: er is slechts één betrouwbare waarneming bekend van Dwingeloo (Lieftinck 1925).

De speerwaterjuffer is lastig te herkennen. Wanneer hij tussen grote aantallen azuurwaterjuffers vliegt is het zelfs voor ervaren waarnemers moeilijk om de soort op te merken. Mogelijk is hierdoor deze juffer op een aantal plaatsen over het hoofd gezien. Uit Drenthe en van de Veluwe zijn uit de recente periode alleen onbevestigde waarnemingen bekend, maar waarschijnlijk hebben deze betrekking op C.lunulatum of Enallagmacyathigerum. Daarom zijn deze waarnemingen niet opgenomen in de verspreidingskaartjes.

Bron

Auteur(s)

Heeffer, J., Ketelaar, R.

Publicatie