Nederlands Soortenregister

Overzicht van de Nederlandse biodiversiteit

Lantaarntje Ischnura elegans

Foto: Gerard Blokhuis

Indeling

Ischnura [genus] (2/2)
elegans [soort]

Biotoop

Het lantaarntje is aan te treffen bij vrijwel alle watertypen. In bepaalde biotopen is het zelfs de enige libel. In Nederland worden de hoogste aantallen waargenomen bij tamelijk helder, matig voedselrijk, stilstaand water met een brede, gevarieerde oevervegetatie, zoals brede gordels van riet (Phragmites australis), lisdodde (Typha sp.) en zeggen (Carex sp.). Maar het lantaarntje plant zich ook voort in kale, pasgegraven vijvers. Het lantaarntje is duidelijk minder talrijk bij zure wateren, zoals vennen op de hoge zandgronden, of bij zeer voedselrijke wateren. Ook langs stromend water wordt de soort weinig gevonden. Soms plant het lantaarntje zich zelfs voort in brak water, hoewel het chloridegehalte een sterk negatief effect op het voorkomen heeft – larven kunnen zich ontwikkelen in brak water met een chloride-gehalte tot circa 2 g/l. Hoewel I.elegans bijna overal algemeen voorkomt, zijn ze niet overal even talrijk. Het kader geeft een aantal verbanden weer tussen biotoopkenmerken en talrijkheid, gebaseerd op een bestand van enkele jaren fijnmazige waarnemingen in Zuid-Holland. (Beukeboom 1985, Krebs 1990, Merritt et al. 1996, Moore 1991, Schorr 1990, Wasscher 1992)

Ook in Duitsland is het lantaarntje het talrijkst op plaatsen met een oevervegetatie van planten als riet, biezen (Scirpus sp.) en paardenstaarten (Equisetum sp.). De aanwezigheid van I.elegans bij stromend water wordt daar gezien als een indicatie voor geringe waterkwaliteit (Jantzky & Ritzau 1992, Kiauta 1965a, Klein 1984, Rehfeldt 1983, 1986).

Begeleidende soorten

Het lantaarntje is de talrijkste en wijdst verspreide libel in Nederland. Het is daarom vooral interessant na te gaan met welke soorten hij juist minder voorkomt. Dat zijn allemaal vennensoorten zoals Lestesdryas, L.virens, Ceriagriontenellum, Coenagrionhastulatum, Aeshnajuncea en Leucorrhiniadubia, maar zelfs bij deze komt in 65 tot 80% van de kilometerhokken ook I.elegans voor. Met Coenagrionlunulatum, Aeshnasubarctica en Leucorrhiniarubicunda, kenmerkende soorten van zure wateren, deelt I.elegans minder dan 60% van de kilometerhokken.

Bron

Auteur(s)

Mostert, K., Dingemanse, N.

Publicatie